1 op 13 zzp’ers kenmerkt zichzelf als ‘schijnzelfstandige’

70.000 zzp’ers gestart vanwege gedwongen ontslag - ZZP Barometer

70.000 zzp’ers gestart vanwege gedwongen ontslag

AMSTERDAM – In een anonieme enquête van de ZZP Barometer onder 1.172 zzp’ers geeft één op de dertien zzp’ers (7,7%) aan zichzelf als ‘schijnzelfstandige’ te beschouwen. In totaal zijn dit meer dan 70.000 zzp’ers die als werknemer gedwongen zijn ontslagen en vervolgens zijn ingehuurd als zzp’er. “Het aantal schijnzelfstandigen is het grootst in de creatieve sector,” aldus Jeroen Sakkers, initiatiefnemer van de ZZP Barometer.

Kabinetsmaatregel: BGL en VAR

Onder de term ‘schijnzelfstandigheid’ wordt verstaan: als werknemer gedwongen ontslag ontvangen en vervolgens ingehuurd als zzp’er of freelancer. De Beschikking Geen Loonheffingen (BGL) is in november door staatssecretaris Wiebes van Financiën voorgesteld als maatregel om deze ‘schijnzelfstandigheid’ aan te pakken. Desondanks is slechts één op de vijf zzp’ers voorstander van het invoeren van de BGL en het afschaffen van de VAR (verklaring arbeidsrelatie). Van de zzp’ers die zichzelf als ‘schijnzelfstandig’ beschouwen, is een twee keer zo groot deel (40,8%) voorstander van het invoeren van de BGL en het afschaffen van de VAR.

Sakkers: “De BGL zal echter niet voor het gewenste effect zorgen, omdat alle zzp’ers hiermee worden benadeeld – en niet alleen zzp’ers die vanwege een gedwongen ontslag voor zichzelf zijn begonnen. Het zal het ondernemen voor zzp’ers die uit positieve overwegingen zijn gestart juist moeilijker maken, want opdrachtgevers gaan meer risico dragen en daardoor voorzichtiger worden bij het inhuren van zzp’ers”.

Creatieve sector scoort slechtst

In de branches “Kunst en cultuur” (14,6%), “Onderwijs en opvoeding” (14,3%) en “Marketing, communicatie en PR” (13,2%) valt het percentage ‘schijnzelfstandigheid’ het hoogst uit. In de branches “Bouw en installatie” (2,5%), “Zakelijke dienstverlening” (5,0%) en “Techniek” (5,7%) valt het percentage het laagst uit. “De bouwsector scoort opvallend positief, het probleem in die sector is veel kleiner dan gedacht door media en politiek,” zegt Sakkers.

ZZP Barometer - Schijnzelfstandigheid onder zzp'ers per branche

Piek in schijnzelfstandigheid door crisis

Van de zzp’ers die minder dan één jaar actief zijn, geeft bijna één op de vijf (17,3%) aan vanwege een gedwongen ontslag als werknemer gestart te zijn. Hoe langer de zzp’er actief is als ondernemer, des te lager het percentage. Onder zzp’ers die langer dan vijf jaar actief zijn is de schijnzelfstandigheid slechts 4,1%. “We zien alleen een hoger percentage bij zzp’ers die twee tot vijf jaar actief zijn: dat zijn waarschijnlijk de zzp’ers die midden in de crisis begonnen zijn,” aldus Sakkers.

ZZP Barometer - Schijnzelfstandigheid onder zzp'ers per ondernemersfase

Opleiding voorkomt schijnzelfstandigheid

Onder zzp’ers die hun doctoraat (PhD) hebben behaald is schijnzelfstandigheid het hoogst (18,8%). “Te specifieke en te generieke opleidingen zorgen voor een hoger aantal schijnzelfstandigen,” geeft Sakkers aan. Bij zzp’ers die alleen hun vwo- (7,7%), vmbo- (10,7%) of havodiploma (16,1%) hebben behaald en die geen beroepsgerichte of specialistische opleiding hebben voltooid, is het aantal schijnzelfstandigen relatief hoog. Bij beroepsgerichte of specialistische opleidingen als een master- (6,0%), hbo- (5,3%) of mbo-opleiding is het percentage significant lager.

ZZP Barometer - Schijnzelfstandigheid onder zzp'ers per opleidingsniveau

Politieke voorkeur correleert met schijnzelfstandigheid

Het is opvallend dat zzp’ers die aangeven PvdA (21,1%), SP (15,1%) of Groenlinks (10,8%) te stemmen – de traditioneel “linkse” partijen – veel hoger scoren qua schijnzelfstandigheid: een significant hoger percentage van deze zzp’ers kwalificeert zichzelf als ‘schijnzelfstandig’. Zzp-kiezers die stemmen op de VVD (5,4%), PVV (4,8%) of D66 (4,3%) scoren lager op dit punt.

ZZP Barometer - Schijnzelfstandigheid onder zzp'ers per politieke voorkeur

[UPDATE] VVD: “Zzp’er mag niet dupe worden van kabinetsmaatregelen”

In een reactie geeft de VVD aan dat de zzp’er niet de dupe mag worden van de kabinetsmaatregelen. “Veruit de meeste zzp’ers worden zelfstandig omdat ze daar zelf voor kiezen. De groep schijnzelfstandigen is relatief klein, blijkt nu uit onderzoek. Kabinetsmaatregelen als een BGL mogen niet leiden tot het schieten met een kanon op een mug,” aldus Anne Mulder, vertegenwoordiger van de VVD in de Tweede Kamer.

ZZP Barometer

ZZP Barometer is de onafhankelijke en structurele onderzoeksmonitor van de zzp-markt in Nederland. Sinds 2008 wordt kennis verzameld en vergaard op basis van structureel onderzoek onder een eigen zzp-panel. Als hét naslagwerk en de nieuwsbron voor zzp’ers, opdrachtgevers, intermediairs en andere zzp-marktpartijen wordt ZZP Barometer ondersteund door haar partners.

Bekijk alle artikelen van ZZP Barometer →
Knab- ZZP Barometer

Op de hoogte blijven?

Ontvang iedere week de laatste feiten, cijfers, expertartikelen en downloads – speciaal voor jou geselecteerd door ZZP Barometer:

ZZP Barometer is dé onafhankelijke informatiebron van de zzp-markt in Nederland. Sinds 2008 wordt kennis verzameld en vergaard op basis van structureel onderzoek onder een eigen zzp-panel. Als het naslagwerk en de nieuwsbron voor freelancers, interim professionals, (z)zp’ers, opdrachtgevers, intermediairs en (andere) marktpartijen wordt ZZP Barometer ondersteund door onze themapartners en experts. Wil jij periodiek jouw mening geven en onbeperkt gratis toegang tot alle checklists, downloads, feiten & cijfers, kortingen, overeenkomsten, ranglijsten, sjablonen en meer? Meld je nu gratis aan.

Aankomende events

Bekijk de volledige agenda →